نگاه مسافر (2)
سرمایه- محمد قدمعلي: گرم‌ترين نقطهء روي زمين بادماي 63 درجه ی سانتي‌گراد براي صحراي آريزوناي آمريكا ثبت شده است; اما كارشناسان ايراني معتقدند، كوير لوت ايران جايي نزديك به شهداد كرمان با دماي 65 درجه ی سانتي‌گراد در سايه و 100 درجهء سانتي‌گراد روي خاك و گدازه‌هاي آتش‌فشاني در آفتاب، گرم‌ترين نقطهء روي زمين است.شاخصه‌اي كه به تنهايي كافي است تا انسان را راغب كند براي ديدن و لمس كردن اين خشونت داغ طبيعي; اما گرماي منحصربه‌فرد تنها شاخصهء كوير شهداد نيست.
 «كلوت»ها، عارضه ی كلوخي كه بر اثر فرسايش آبي و بادي و طي هزاران سال شكل گرفته‌اند، زيبايي منحصربه‌فردي است كه شايد در سراسر جهان، تنها در آمريكا نمونه‌اش را بتوان يافت. شهداد، شهر زيبا و مملو از نخلستان‌هاي سرسبز در 95 كيلومتري جنوب شرق كرمان و غرب كوير لوت واقع است. شهري كه انگار سرسبزي و طراوتش ميان هيچستان كوير دوچندان شده و كاريز (قنات) اين ايده و ابتكار ايراني در دل داغي و خشكي بي‌نهايت، كوير زندگي و سرزندگي ساخته است.
از شهداد كه به سمت شمال و اندكي شرق خارج مي‌شوي و پس از گذران 40 كيلومتر و پشت سر گذاشتن آخرين روستاي تاب آورده در مواجهه با كوير و تقريبائ متروك شدهء اكنون، ‌ده سيف، ‌زيبايي بي‌حد و حصر «كلوت»‌ها نمايان مي‌شود. غرايبي طبيعي كه گويي موجوداتي چون بني‌بشر در ساختمان آن دخيل بوده‌اند. قطعات عظيم شني كه طبقه طبقه برهم قرار گرفته‌اند و در تلالو طلايي آفتاب غروب، سرخ سرخ شده‌اند. دالان‌هايي هم كه ميان اين كلوت‌ها واقع‌اند، سراسر زيبايي و هم‌گونه‌اي آفريده‌اند كه انديشه توتم با ترس را در دل آدمي مي‌پروراند. حقيقتائ احساس نزديكي به مرز عالم به آدمي دست مي‌دهد. (البته اگر با تورهاي شلوغ و پلوغ و مملو از رنگ‌رنگ آدمي‌زادگان شاد و شلوغ همراه نباشيد.)
رود شور، تنها رودخانهء دايمي اعماق كوير لوت، غريبه ی ديگري است كه برخلاف شگفتي و غريبي‌اش براي ما، قرابت ملموسي با كوير دارد و 200 كيلومتر مسير پر پيچ و خمي از رشته كوه‌هاي شمال غرب بيرجند طي مي‌كند و به گود نمك سر يا معدن نمك شهداد مي‌ريزد. آب اين رود بسيار شور است. چنان‌كه هر چه به چاله ی مركزي لوت نزديك‌تر مي‌شوي گويي كه به جاي آب، ماست در آن جاري است و كناره‌هاي آن بلورهايي از نمك پديدار است. بلورهاي زيباي نمك كه اشكال هندسي مختلف دارند و قابل استحصال هستند.
 از ديگر آثار تاريخي شهداد مي‌توان به «پيربابا مسافر»، قلعه‌هاي «چغوكي»، «رموك» و «كهنه»، «بقعهء امام‌زاده» و آب‌انبارهاي شهداد نام برد.
در نزديكي شهداد،شهرداري اين شهر كمپي زيبا ساخته كه آلاچيق‌هاي حصيري و گنبدي شكل آن، مكان بسيار مناسبي است براي اتراق و شب‌ماني و ديدن آسمان شب و پرستارهء كوير و البته محلي است بسيار سرد در شب‌هاي زمستان كه معمولا فصل كويرگردي است و بي‌كيسه ی ‌خواب مناسب و عادت به ماندن در سرما كاملا برخلاف اهل طبيعت، اصلا  شب خوبي را سپري نخواهيد كرد. اگر با طبيعت و سرما و گرماي آن انس داشته باشيد، كمپ كويري شهداد محل بسيار جذابي است كه در عين وجود سرپناه و آب و امكانات بهداشتي، لذت بودن در دل طبيعت را به هيچ عنوان از دست رفته نخواهيد ديد.
ساخت كمپ شهداد شايد نسبت به كاربردي كه دارد هزينهء چنداني هم نداشته (جدي‌ترين هزينهء ساخت آن شايد رساندن برق و حدود 20 كيلومتر كابل‌كشي باشد)، اما كاري بسيار پسنديده است كه كم‌تر نمونه ی آن را مي‌توان در حوزهء گردشگري ايران يافت. هم موجب رفاه و لذت مسافران است هم عاملي است براي حفظ محيط‌زيست از آلودگي‌هايي كه حضور بي‌برنامهء آدمي در طبيعت موجب مي‌شود.
براي اجراي برنامه ی كوير شهداد اگر ديدار از كرمان و ماهان را هم جزو برنامه ی خود بگنجانيد دست كم بايد چهار روز زمان صرف كنيد. از راه‌هاي خوب دسترسي به كرمان قطاري است كه هر روز عصر از تهران به مقصد كرمان حركت مي‌كند و حدود ساعت هفت صبح به مقصد مي‌رسد. به اين ترتيب پس از رسيدن به كرمان تا عصر زمان مناسبي است براي ديدار از كرمان و اماكني چون مسجد جامع كرمان و حمام گنجعليخان و عصر حركت به سمت شهداد و هماهنگي با شهرداري و رفتن به كمپ به نحوي كه پيش از تاريكي هوا به آن‌جا برسيد. يعني در فصل سرد سال حداكثر بايد ساعت سه عصر از كرمان خارج شويد. پس از اقامت شبانه در كمپ روز دوم سفر را مي‌توان تماما به كوير لوت، رودشور و كلوت‌ها و پياده‌روي ميان آن‌ها و ديدار از قلعهء قديمي اختصاص داد و تا شب كه مجددا در كمپ اقامت خواهيد گزيد. روز سوم را هم مي‌توان به سمت ماهان رفت و بقعهء شاه نعمت‌اللهولي را ديد و زيارت كرد و باغ شازده را كه از نمونه‌هاي بي‌نظير باغ ايراني است گشت و نهار را در آن‌جا صرف كرد و در نهايت عصر هم حركت به سوي كرمان و دوباره سوار بر قطاري شد كه عصر از كرمان حركت مي‌كند و صبح زود فرداي آن روز به تهران بازخواهد گشت.
اجراي تابستاني يا در فصول گرم سال اين برنامه ی كاري عاري از خطر نيست و تصور مي‌كنم در فصل‌هاي تير و مرداد اصلائ كسي به كمپ كويري شهداد رفت و آمد ندارد. بهترين زمان براي اجراي اين برنامه پاييز و زمستان و براي رهايي از سرماي شب‌هاي كوير ماه‌هاي نخستين پاييز، يا ماه پاياني زمستان را مي‌توان انتخاب كرد.